Du lịch theo dấu chân Tứ Đại Phú Hào Nam Kỳ: Hành trình về một Sài Gòn hoa lệ

Trước khi Sài Gòn trở thành một trung tâm kinh tế năng động như ngày nay, nơi đây đã từng là vùng đất của những câu chuyện huyền thoại về sự giàu có tột bậc. Nhắc đến sự hoa lệ của Nam Kỳ xưa, người ta không thể không kể về “Tứ đại phú hào” với câu cửa miệng: “Nhất Sỹ, Nhì Phương, Tam Xường, Tứ Hỏa”. Họ là ai? Dấu ấn của họ còn lại gì giữa lòng Sài Gòn – TP.HCM hiện đại? Hãy cùng chúng tôi bắt đầu hành trình khám phá di sản của những nhân vật huyền thoại này!

1. Nhất Sỹ – Huyện Sỹ Lê Phát Đạt: Người Công giáo giàu có và mộ đạo

Đứng đầu trong danh sách là ông Lê Phát Đạt (1841-1900), hay còn gọi là Huyện Sỹ. Ông sở hữu những vùng đất cò bay thẳng cánh trải dài khắp Nam Kỳ. Không chỉ giàu có, Huyện Sỹ còn là một người Công giáo mộ đạo, đã đóng góp rất nhiều tiền của để xây dựng các nhà thờ. Đặc biệt, cháu ngoại của ông chính là Hoàng hậu Nam Phương – vị hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn.

Dấu ấn còn lại: Nhà thờ Huyện Sỹ (Nhà thờ Thánh Philippe Tông đồ)

Đây không chỉ là một công trình tôn giáo mà còn là nhà nguyện an nghỉ của vợ chồng Huyện Sỹ. Được xây dựng theo kiến trúc Gothique tráng lệ, nhà thờ nổi bật với ngọn tháp chuông cao 57 mét. Bên trong, không gian thanh tịnh, các chi tiết trang trí tinh xảo và những ô cửa kính màu sẽ khiến bạn phải trầm trồ. Phía sau cung thánh là phần mộ của vợ chồng ông được tạc bằng đá cẩm thạch nguyên khối.

Vẻ đẹp Gothique cổ kính của Nhà thờ Huyện Sỹ giữa lòng Sài Gòn.

2. Nhì Phương – Tổng đốc Đỗ Hữu Phương: Quyền lực và giàu sang

Đỗ Hữu Phương (1841-1914) không chỉ giàu có nhờ đất đai mà còn nắm giữ quyền lực khi làm đến chức Tổng đốc sứ. Dinh thự của ông từng là một trong những công trình lộng lẫy nhất Sài Gòn, nơi thường xuyên diễn ra các buổi yến tiệc xa hoa với sự tham gia của các quan chức cấp cao Pháp. Tiếc thay, dinh thự này đã không còn nữa.

Dấu ấn còn lại: Ký ức về một dinh thự hoa lệ

Dù công trình vật chất không còn, nhưng vị trí dinh thự cũ của ông tại góc đường Hàm Nghi – Pasteur ngày nay vẫn là một khu đất vàng. Câu chuyện về Tổng đốc Phương nhắc nhở chúng ta về một thế hệ người Việt đã tạo dựng được vị thế và sự giàu có đáng nể trong bối cảnh xã hội đầy biến động.

Dinh thự của Tổng đốc Phương từng là một trong những công trình lộng lẫy nhất Nam Kỳ.

3. Tam Xường – Bá hộ Xường Lý Tường Quan: Nét đẹp Hoa-Việt giao thoa

Lý Tường Quan (1842-1896), hay Bá hộ Xường, là một thương nhân người Hoa thành đạt. Ông khởi nghiệp từ nghề buôn bán phế liệu và dần trở thành một đại gia trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, lúa gạo. Ngôi nhà của ông là một minh chứng cho sự giao thoa kiến trúc độc đáo.

Dấu ấn còn lại: Nhà cổ Bá hộ Xường

Nằm ẩn mình trong một con hẻm ở Chợ Lớn, ngôi nhà cổ của Bá hộ Xường là một viên ngọc kiến trúc. Ngôi nhà được xây dựng theo kiểu nhà ba gian truyền thống của Việt Nam nhưng vật liệu (gạch, ngói, đồ trang trí) lại được nhập từ Pháp, còn các chi tiết điêu khắc gỗ bên trong lại mang đậm phong cách Trung Hoa. Đây là một điểm đến tuyệt vời cho những ai yêu thích kiến trúc và lịch sử.

Mộ gia đình Bá Hộ Xường

4. Tứ Hỏa – Hui Bon Hoa: “Vua nhà đất” và những giai thoại bí ẩn

Hui Bon Hoa (1845-1901), hay Chú Hỏa, có lẽ là cái tên quen thuộc và bí ẩn nhất. Xuất thân nghèo khó, bằng sự nhạy bén, ông đã xây dựng nên một đế chế bất động sản khổng lồ với hơn 20.000 căn nhà ở Sài Gòn. Nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng của thành phố ngày nay đều từng thuộc sở hữu của gia đình ông.

Dấu ấn còn lại: Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM

Tòa nhà tráng lệ này chính là dinh thự chính của gia đình Chú Hỏa. Công trình là sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc Pháp và Trung Hoa, với giếng trời lớn, cầu thang xoắn ốc và sàn gạch hoa văn cổ điển. Ngoài việc thưởng thức các tác phẩm nghệ thuật, du khách đến đây còn để cảm nhận không gian xưa cũ và tìm hiểu về những giai thoại bí ẩn xoay quanh gia đình chủ nhân cũ.

Vẻ đẹp vượt thời gian của dinh thự Chú Hỏa, nay là Bảo tàng Mỹ thuật thành phố

Gợi ý lịch trình khám phá dấu ấn Tứ Đại Phú Hào (Nửa ngày)

Để tiện cho việc di chuyển, bạn có thể kết hợp tham quan các địa điểm gần nhau:

1. Buổi sáng (Quận 1): Bắt đầu tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM (dinh thự Chú Hỏa). Sau khi tham quan khoảng 1.5 – 2 tiếng, bạn đi bộ khoảng 10 phút để đến Nhà thờ Huyện Sỹ.
2. Buổi chiều (Tùy chọn): Nếu có thời gian và hứng thú, bạn có thể di chuyển đến khu Chợ Lớn (Quận 5) để tìm hiểu và tham quan (từ bên ngoài) nhà cổ của Bá hộ Xường.

Lời kết

Hành trình theo dấu chân Tứ đại phú hào không chỉ là một chuyến du lịch ngắm nhìn các công trình kiến trúc cổ. Đó còn là một cuộc du hành về quá khứ, để cảm nhận được tầm vóc, trí tuệ và cả những câu chuyện đời đầy thăng trầm của những con người đã góp phần định hình nên một Sài Gòn hoa lệ. Những di sản họ để lại là những trang sử sống động, kể mãi câu chuyện về một thời kỳ vàng son của vùng đất phương Nam.